لوله‌های چندلایه از پرکاربردترین محصولات پلیمری در سیستم‌های تأسیسات ساختمانی و صنعتی هستند. این لوله‌ها معمولاً از پنج لایه تشکیل شده‌اند:

1. لایه داخلی پلیمر (PEX یا PERT)
2. چسب مخصوص
3. لایه میانی آلومینیوم
4. چسب اتصال‌دهنده
5. لایه خارجی پلیمر

دو ساختار رایج این محصولات عبارتند از:

• PEX-AL-PEX (نوع P)
• PERT-AL-PERT (نوع M)

این لوله‌ها به دلیل ترکیب خواص فلز و پلیمر، دارای ویژگی‌های زیر هستند:

• مقاومت بالا در برابر فشار و دما
• ضریب انبساط طولی پایین
• مقاومت به خوردگی
• انعطاف‌پذیری مناسب
• طول عمر بالا در سیستم‌های آب سرد و گرم

کاربرد اصلی این لوله‌ها در:

• سیستم‌های آب‌رسانی ساختمان
• سیستم‌های گرمایش از کف
• تأسیسات موتورخانه
• خطوط انتقال آب گرم و سرد

استفاده می‌شود.

مشکلات رایج در لوله‌های چندلایه نوع M و نوع P

با وجود ساختار پیشرفته، در صورت ضعف در مواد اولیه یا فرآیند تولید، این لوله‌ها ممکن است با مشکلات زیر مواجه شوند:

جداشدگی لایه‌ها (Delamination)

کاهش چسبندگی بین پلیمر و آلومینیوم که منجر به تورم، نشتی و کاهش استحکام می‌شود.

ترک‌خوردگی تحت فشار

ایجاد ترک‌های محیطی در اثر تنش‌های داخلی یا فشار هیدرواستاتیک بالا.

کاهش مقاومت حرارتی

در صورت پایین بودن درجه شبکه‌ای شدن (در PEX) یا کیفیت پایین PERT.

نشت در لایه آلومینیومی

به دلیل ضخامت نامناسب یا جوش طولی معیوب.

تغییر ابعاد و بیضی شدن

ناشی از فرآیند کالیبراسیون نامناسب در تولید.

کاهش مقاومت به اکسیداسیون

در اثر استفاده از پایدارکننده‌های حرارتی نامرغوب.

این مشکلات می‌توانند منجر به کاهش عمر مفید سیستم لوله‌کشی و خسارات جدی ساختمانی شوند.

آزمون‌های لازم برای بررسی لوله‌های چندلایه نوع M و P

برای کنترل کیفیت لوله‌های چندلایه و اطمینان از انطباق با استانداردهای ملی و بین‌المللی، انجام آزمون‌های تخصصی زیر ضروری است:

1️⃣ آزمون فشار هیدرواستاتیک (Hydrostatic Pressure Test)

مهم‌ترین آزمون کنترل کیفیت لوله چندلایه است.
در این آزمون، لوله تحت فشار داخلی مشخص و در دمای کنترل‌شده قرار می‌گیرد تا:

• مقاومت در برابر ترکیدگی
• نشتی احتمالی
• دوام در شرایط کاری طولانی‌مدت

ارزیابی شود.

(مطابق استاندارد ISO 21003 و ISIRI مرتبط)

2️⃣ آزمون چسبندگی لایه‌ها (Peel Strength Test)

این آزمون میزان اتصال بین لایه پلیمر و آلومینیوم را بررسی می‌کند.
کاهش استحکام چسبندگی نشان‌دهنده ضعف در فرآیند تولید یا کیفیت چسب مصرفی است.

این آزمون برای لوله‌های PEX-AL-PEX و PERT-AL-PERT بسیار حیاتی است.

3️⃣ آزمون کشش (Tensile Test)

برای بررسی:

• استحکام کششی
• درصد ازدیاد طول
• مدول الاستیسیته

بر روی لایه پلیمری یا کل ساختار انجام می‌شود.

4️⃣ آزمون درصد ژل (Degree of Crosslinking) برای PEX

در لوله‌های نوع P (PEX-AL-PEX)، میزان شبکه‌ای شدن پلی‌اتیلن باید طبق استاندارد در محدوده مشخص باشد.
این آزمون پایداری حرارتی و مقاومت مکانیکی بلندمدت را تضمین می‌کند.

5️⃣ آزمون مقاومت حرارتی طولانی مدت

لوله در دمای بالا (مثلاً 95 درجه سانتی‌گراد) تحت فشار قرار گرفته و رفتار آن در شرایط شبیه‌سازی شده بهره‌برداری بررسی می‌شود.

6️⃣ آزمون OIT (Oxidative Induction Time)

مقاومت لایه پلیمری در برابر اکسیداسیون حرارتی را تعیین می‌کند و نشان‌دهنده کیفیت آنتی‌اکسیدانت مصرفی است.

7️⃣ آزمون ابعادی و ضخامت لایه آلومینیوم

• قطر خارجی
• ضخامت دیواره
• ضخامت لایه آلومینیوم
• یکنواختی ساختار پنج‌لایه

با کولیس دیجیتال و میکروسکوپ نوری اندازه‌گیری می‌شود.

8️⃣ آزمون فشار ترکیدگی (Burst Pressure Test)

تعیین حداکثر فشاری که لوله قبل از شکست تحمل می‌کند.

مشخصات و کاربرد هر آزمون در کنترل کیفیت لوله‌های چندلایه

صنایع هدف لوله‌های چندلایه نوع M و نوع P

صنایع ساختمان و تأسیسات
سیستم‌های گرمایش از کف
پروژه‌های انبوه‌سازی
موتورخانه‌های صنعتی
خطوط انتقال آب گرم و سرد

اهمیت انجام آزمون لوله چندلایه در آزمایشگاه تخصصی

انجام آزمون لوله‌های چندلایه نوع M و نوع P در یک آزمایشگاه تخصصی پلیمر باعث می‌شود:

• کیفیت مواد اولیه تأیید شود
• از نشتی و خرابی زودهنگام جلوگیری شود
• استاندارد بودن محصول قبل از ورود به بازار تضمین شود
• عمر مفید سیستم لوله‌کشی افزایش یابد

آزمایشگاه تخصصی آزمون لوله‌های چندلایه در اصفهان

شرکت فنی و مهندسی آروین پژوه ثمین با بهره‌گیری از تجهیزات پیشرفته آزمون پلیمر، آماده ارائه خدمات تخصصی:

• تست کنترل کیفیت لوله PEX-AL-PEX
• تست کنترل کیفیت لوله PERT-AL-PERT
• آزمون فشار هیدرواستاتیک لوله پنج لایه
• آزمون چسبندگی لایه‌های لوله چندلایه
• آزمون درصد ژل PEX
• آنالیز تخریب و عیب‌یابی لوله‌های چندلایه

می‌باشد