آروین پژوه ثمین

آزمون عدم نشتی تحت فشار منفی (خلأ داخلی)

آزمون عدم نشتی تحت فشار منفی با اعمال خلأ داخلی (Internal Vacuum Leak Test) یکی از آزمون‌های عملکردی مهم در ارزیابی کیفیت لوله‌ها، اتصالات و قطعات پلیمری است. در این آزمون، فشار داخل نمونه کاهش داده شده و شرایط خلأ داخلی ایجاد می‌شود تا توانایی محصول در حفظ آب‌بندی و جلوگیری از نفوذ هوا یا سیال از بیرون به داخل مورد بررسی قرار گیرد.
هدف اصلی این آزمون، کنترل یکپارچگی ساختاری، کیفیت جوش‌ها، اتصالات و بدنه لوله یا قطعه در شرایط اختلاف فشار معکوس است. این شرایط می‌تواند در حین نصب، تخلیه خطوط، خاموشی سیستم‌ها یا فرآیندهای صنعتی خاص ایجاد شود.
اهمیت آزمون خلأ داخلی در آن است که وجود هرگونه نشتی می‌تواند باعث ورود آلودگی، اختلال در عملکرد سیستم، کاهش راندمان و در مواردی آسیب به تجهیزات پایین‌دست شود. این آزمون به‌طور گسترده در کنترل کیفیت لوله‌های پلی‌اتیلن، پلی‌پروپیلن، PVC، لوله‌های چندلایه نوع M، اتصالات، شیلنگ‌ها و قطعات پلیمری خاص کاربرد دارد.

حجم و نوع نمونه مورد نیاز

نمونه کامل لوله یا اتصال پلیمری
طول نمونه لوله معمولاً حداقل 300 میلی‌متر
نمونه اتصال به‌صورت مونتاژ کامل
دو سر نمونه باید کاملاً آب‌بندی شده باشد
نمونه فاقد ترک، سوراخ، عیوب ظاهری و آسیب مکانیکی باشد

پارامترهای اندازه‌گیری‌شده در آزمون

میزان خلأ اعمال‌شده (فشار منفی داخلی)
پایداری فشار منفی در طول زمان
وجود یا عدم وجود نشتی
زمان نگهداری خلأ
رفتار ساختاری نمونه تحت فشار منفی داخلی

استانداردهای مرتبط

آزمون عدم نشتی تحت فشار منفی (خلأ داخلی) مطابق استانداردهای زیر انجام می‌شود:
EN 1277 – آزمون نشتی لوله‌ها و اتصالات
ISO 13259 – آزمون‌های آب‌بندی سیستم‌های لوله‌کشی
EN 1610 – نصب و آزمون سیستم‌های زهکشی و فاضلاب
استانداردهای ملی متناظر (ISIRI)
(این استانداردها توسط International Organization for Standardization و مراجع اروپایی تدوین شده‌اند.)

دستگاه‌ها و تجهیزات مورد استفاده

پمپ خلأ (Vacuum Pump)
گیج یا سنسور فشار منفی دقیق
درپوش‌ها و سیستم آب‌بندی استاندارد
وان آب یا محفظه آزمون
تایمر و سیستم ثبت افت فشار
تجهیزات ایمنی و کنترلی

تفسیر نتایج آزمون

در صورتی که نمونه در مدت زمان مشخص خلأ داخلی را بدون افت فشار محسوس حفظ کند و هیچ‌گونه حباب یا نشانه نفوذ هوا مشاهده نشود، آزمون با نتیجه قبول (Pass) ارزیابی می‌شود و نشان‌دهنده کیفیت مناسب آب‌بندی و سلامت ساختاری محصول است.
در مقابل، افت خلأ، تشکیل حباب در وان آب یا ناپایداری فشار داخلی بیانگر وجود نشتی ناشی از:
عیوب تولیدی
ضعف در جوش یا اتصال
ترک‌های مویی یا تخلخل در بدنه
نتایج این آزمون نقش مهمی در تضمین ایمنی، قابلیت اطمینان و طول عمر سیستم‌های لوله‌کشی و قطعات پلیمری دارد.